|
Untitled document
Giảm mức phí, tăng hoa hồng, chấp nhận lỗ thời gian đầu để lôi kéo đại lý và giành thị phần, trong lúc năng lực cốt lõi lại không được đầu tư đúng mức. Thị trường bảo hiểm Việt Nam đang "sôi động" theo một nghĩa khác!
Untitled document
Kết thúc năm 2009, doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ đạt 13.616 tỉ đồng, tăng hơn 25,16% so với năm 2008 và bảo hiểm nhân thọ đạt doanh thu phí bảo hiểm 11.857 tỉ đồng, tăng 14%. Song, đằng sau những con số tăng ấn tượng đó, câu hỏi đặt ra là lợi nhuận có tăng tương ứng? Và điều đó có đủ để kết luận thị trường bảo hiểm Việt Nam đã đến hồi sôi động?
Phi nhân thọ: Lãi "tay trái", lỗ "tay phải"
Khác với bảo hiểm nhân thọ thường là những hợp đồng bảo hiểm trung và dài hạn, bảo hiểm phi nhân thọ có thời gian bảo hiểm ngắn hơn (thường là 1 năm). Hợp đồng bảo hiểm ngắn hạn, cộng với yếu tố rủi ro bảo hiểm cao, do đó mức phí bảo hiểm phi nhân thọ cũng cao hơn. Và phí cao là nguồn lợi nhuận chính của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ.
Năm 2009, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ công bố mức doanh thu rất ấn tượng. Chẳng hạn, doanh thu của Bảo Việt là 3.659 tỉ đồng (tăng 10,22%), Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Dầu khí Việt Nam - PVI 2.770 tỉ đồng (tăng 37,1%), Công ty Cổ phần Bảo hiểm Quân Đội - MIC 341 tỉ đồng (tăng 138,34%), Công ty Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIC 367 tỉ đồng (tăng 38,79%)...
Song thực tế cho thấy, lãi từ kinh doanh lĩnh vực chính rất ít, thậm chí nhiều doanh nghiệp bị lỗ nặng.
"Sẩy chân" nghiệp vụ
Báo cáo tài chính năm 2009 của PVI chỉ rõ, doanh thu từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm là 1.261 tỉ đồng. Tuy nhiên, sau khi trừ đi chi phí (chi bồi thường bảo hiểm gốc, chi bồi thường nhận tái bảo hiểm, chi phí bán hàng, quản lý...), lợi nhuận trước thuế chỉ còn 19 tỉ đồng. Trong khi đó, lợi nhuận từ hoạt động tài chính là 200 tỉ đồng (gồm đầu tư vào các công ty con, công ty liên kết, các khoản đầu tư chứng khoán...), tức gấp hơn 10 lần lợi nhuận kinh doanh bảo hiểm.
Tình hình cũng tương tự đối với Tổng Công ty Cổ phần Tái Bảo hiểm Quốc gia Việt Nam: lợi nhuận gộp từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm là 44 tỉ đồng, trong khi lợi nhuận hoạt động tài chính là 208 tỉ đồng. Tổng Công ty Cổ phần Bảo Minh còn bi đát hơn khi hoạt động kinh doanh cốt lõi bị lỗ 40 tỉ đồng, song nhờ lãi 206 tỉ đồng từ hoạt động tài chính nên tổng lợi nhuận sau thuế của Bảo Minh đạt 150 tỉ đồng.
Đây không phải là chuyện lạ của bảo hiểm Việt Nam. Năm 2008 có đến 18/26 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ bị lỗ hoặc không có lãi nghiệp vụ bảo hiểm, dù mức tăng doanh thu rất ấn tượng. Cụ thể là trường hợp của Công ty Cổ phần Bảo hiểm Petrolimex - PJICO, lợi nhuận hoạt động kinh doanh bảo hiểm trong năm 2008 chỉ 1 tỉ đồng trong khi lợi nhuận từ hoạt động tài chính gần 53 tỉ đồng.
Trả lời phỏng vấn báo chí về việc bị lỗ ở nghiệp vụ kinh doanh bảo hiểm và phải bù lỗ bằng những hoạt động ngoài ngành, ông Tôn Lâm Tùng, Phó Giám đốc Công ty BIC, giải thích rằng, năm qua có một số lý do khách quan như khủng hoảng kinh tế, thiên tai (cơn bão số 9 và số 11) gây nhiều thiệt hại nên phải chi trả bảo hiểm cao.
Lý do ông Tùng đưa ra được minh chứng bằng tỉ lệ bồi thường khá cao của nhiều công ty bảo hiểm. Điển hình như Chartis (tên cũ là AIG) là 62,58%, Bảo Minh 59,98%, QBE (Úc) là 50,45%, Liberty (Mỹ) 47%, Liên doanh Bảo hiểm Samsung Vina (SVI) 46,22%... Còn theo Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, tổng số tiền bồi thường toàn thị trường năm 2009 là 5.094 tỉ đồng, tăng 12,5% so với năm 2008.
Làm gì để thoát lỗ?
Hầu hết các doanh nghiệp bảo hiểm đều kêu rằng tỉ lệ bồi thường cao chính là nguyên nhân gây lỗ trong ngành kinh doanh truyền thống. Vì thế, họ đang đưa ra chỉ tiêu từng bước giảm tỉ lệ bồi thường hằng năm xuống bằng tỉ lệ bồi thường chung của toàn thị trường là 37,5%. Tỉ lệ bồi thường này liên quan đến 2 yếu tố: rủi ro khách quan và rủi ro từ nội bộ. Như đã đề cập ở trên, rủi ro khách quan là bất khả kháng và không thể can thiệp được, song kiểm soát rủi ro do nội bộ doanh nghiệp là điều lẽ ra các công ty bảo hiểm đã phải làm tốt từ lâu.
Để kiểm soát rủi ro từ phía nội bộ, Phan Quốc Dũng, Tổng Giám đốc Công ty Bảo hiểm Viễn Đông - VASS, cho biết, trong năm 2010, VASS sẽ làm hai việc: đa dạng sản phẩm và nâng cao hệ thống quản lý rủi ro của Công ty. VASS hiện có khoảng 100 sản phẩm tập trung vào 4 lĩnh vực mang tính đại chúng cao như bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm con người, bảo hiểm tài sản - kỹ thuật và bảo hiểm hàng hải. Trong đó, có những sản phẩm mới được công ty đặt nhiều kỳ vọng như bảo hiểm nhà ở tư nhân, bảo hiểm chăm sóc sức khỏe trẻ em...
Đối với quản trị rủi ro, có 2 nguyên nhân chủ yếu giải thích cho sự yếu kém của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ là nhân sự có chuyên môn, nghiệp vụ yếu và các tiêu cực như nhân viên cấu kết với bên ngoài để trục lợi. Chỉ có thể giải quyết vấn đề này bằng cách nâng cao năng lực quản trị điều hành, năng lực tài chính, áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý, kinh doanh và đào tạo nhân viên. Được biết, quý III năm nay, VASS sẽ tiến hành việc tăng vốn từ 300 tỉ đồng lên 600 tỉ đồng.
Cũng với mục đích tương tự nhưng Bảo Việt lại có cách làm khác. Cuối năm 2009, công ty này đã phát hành cổ phiếu riêng lẻ cho cổ đông chiến lược là Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Bảo hiểm HSBC khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nâng tỉ lệ sở hữu cổ phần của Bảo hiểm HSBC tại Tập đoàn Bảo Việt là 18%. Như vậy, bên cạnh việc gia tăng sức mạnh tài chính, Bảo Việt kỳ vọng HSBC sẽ chắp thêm cánh cho họ trong việc nâng cao hệ thống quản trị doanh nghiệp, quản trị rủi ro. Mới đây, Bảo Việt cũng cho biết sẽ tung ra thị trường sản phẩm hoàn toàn mới là bảo hiểm tín dụng xuất khẩu trong quý II này.
Bên cạnh đó, phần lớn các công ty bảo hiểm cũng có chính sách đẩy mạnh các sản phẩm mang lại nhiều lợi nhuận nhờ doanh thu phí bảo hiểm cao và tỉ lệ bồi thường không quá cao, như bảo hiểm tài sản và thiệt hại (tỉ lệ bồi thường 22,86%), bảo hiểm thân tàu và trách nhiệm dân sự của chủ tàu (28,4%)... Mặt khác, các doanh nghiệp sẽ hạn chế những nhóm sản phẩm bảo hiểm có tỉ lệ bồi thường cao như bảo hiểm xe cơ giới đối với ôtô đầu kéo (tỉ lệ bồi thường xe cơ giới nói chung 10 tháng đầu năm 2009 đã là 45,1%), xe đông lạnh, tàu sông...
Nhìn chung, ở "mặt trận" phi nhân thọ, 4 công ty đứng đầu đều có nguồn gốc quốc doanh như Bảo Việt, Bảo Minh, PJICO, PVI. Bốn "đại gia" này hiện chiếm đến 77,8% thị phần (tính đến tháng 9.2009). Trong khi đó, các doanh nghiệp nước ngoài như AIA, Liberty, Mitsui Sumitomo (Nhật)... hầu như chỉ mới ở giai đoạn đầu tham gia nên chưa tác động mạnh đến thị trường.
Lúc này, 4 doanh nghiệp dẫn đầu vẫn có lợi thế sân nhà như am hiểu thị trường và người tiêu dùng. Tuy vậy, anh Vũ Thái Nam, Trưởng Phòng Tổng hợp Thị trường Công ty PJICO Bến Thành, nhận định, các doanh nghiệp này vẫn trong giai đoạn củng cố về nhiều mặt như nhân sự, hệ thống quản lý rủi ro, chất lượng dịch vụ, khả năng tài chính... Theo anh, ít nhất 5 năm nữa các công ty bảo hiểm phi nhân thọ mới thực sự chuyên nghiệp.
(Nguồn: Nhịp Cầu Đầu tư)
GIC.COM.VN |
