|
Untitled document
Untitled document
Nhân thọ: Chờ áo mới
Xét về thứ hạng, ngoại trừ ACE Life đã làm một cuộc bứt phá để có mặt vào tốp 3 công ty bảo hiểm nhân thọ lớn nhất Việt Nam, đẩy Manulife tụt xuống hạng thứ tư, còn lại Prudential và Bảo Việt hiện vẫn vững chân ở ngôi quán quân và á quân. Tuy nhiên, xét về thị phần, có thể thấy rằng thị phần năm 2009 của "bộ ba" Prudential, Bảo Việt và Manulife (hiện chiếm gần 70%) đã bị sụt giảm so với năm 2007 (chiếm gần 100%). Cụ thể, thị phần của Prudential giảm từ 41,6% xuống còn 30,19%, Bảo Việt từ 36,5% còn 27,6%, Manulife từ 10,58% còn 10,3%.
Vì sao xuống dốc?
Có một điểm đáng chú ý là, doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ Việt Nam năm 2009 là 11.857 tỉ đồng, tức chỉ tăng 30% so với năm 2005 (đạt 9.100 tỉ đồng), một tỉ lệ tăng trưởng quá khiêm tốn sau 4 năm. Tại Hội thảo Quản lý và Phát triển Ngành bảo hiểm nhân thọ Việt Nam năm 2005 (do Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam tổ chức tại Đà Nẵng) mục tiêu đưa ra là doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ phải đạt 31.000 tỉ đồng vào năm 2010.
Theo nhận định của một người trong ngành, nếu tỉ lệ bồi thường trên 50% coi như doanh nghiệp bảo hiểm không có lời, vì chi phí ngành này khá cao. Chẳng hạn, hoa hồng cho đại lý 25%, chi phí quản lý 10%, dự phòng dao động lớn và dự phòng bồi thường khoảng 15%, dự phòng phí chưa được hưởng (để bồi thường cho trách nhiệm sẽ phát sinh trong thời gian còn hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm trong năm tiếp theo)...
Ngoài rủi ro khách quan, theo ông Nguyễn Vĩnh Tùng, Giám đốc Công ty Cổ phần Bảo hiểm Petrolimex - PJICO Bến Thành, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ còn đối mặt với sự cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường. Điều này đã tác động đến lợi nhuận của doanh nghiệp.
Điển hình, năm 2009, giá trị phí bảo hiểm của nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới đạt 4.337 tỉ đồng, chiếm khoảng 1/3 tổng giá trị phí bảo hiểm gốc (không tính phí tái bảo hiểm) của tổng cộng 11 nghiệp vụ. Để cạnh tranh, không ít doanh nghiệp liên tục hạ mức phí bảo hiểm xe cơ giới xuống, đồng thời tăng mức chi hoa hồng cho đại lý. Do đó, dù đây là nghiệp vụ mang về gần 50% doanh thu của PJICO Bến Thành, nhưng ông Tùng tiết lộ: "Doanh thu chủ yếu chỉ đủ làm thương hiệu chứ không lời đồng nào".
Theo nhận định của các đại lý, có 2 lý do khiến thị trường bảo hiểm nhân thọ không thể bứt phá như người anh em bảo hiểm phi nhân thọ (tăng trưởng 25,16% so với năm 2008). Trước hết, doanh nghiệp bảo hiểm chưa tạo nên những sản phẩm khác biệt. Hiện nay, hầu như công ty nào cũng có các sản phẩm bảo hiểm liên kết (liên kết các sản phẩm bảo hiểm khác nhau thành một gói sản phẩm).
Tuy nhiên, về bản chất, các sản phẩm này đều na ná nhau và không khác biệt nhiều so với sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tiên ra đời là dòng sản phẩm Tài chính Trọn đời của ACE Life (từ năm 2007). Ông Nguyễn Hồng Sơn, Giám đốc Tài chính ACE Life Việt Nam còn cho biết thêm, chính nhờ sản phẩm này mà thị phần của ACE Life đã tăng ngoạn mục từ 0,2% khi gia nhập thị trường vào năm 2007 lên 10,76% năm 2009.
Bên cạnh việc chưa có sản phẩm tốt, tâm lý dè chừng đối với sản phẩm bảo hiểm của người Việt Nam cũng là một cản trở đối với bảo hiểm nhân thọ. Anh Đào Anh Thạch, đại lý bảo hiểm cao cấp 10 năm của AIA, nhận xét: "Ở Việt Nam, dù người dân có thừa tiền mua bảo hiểm nhưng giải thích, thuyết phục đủ điều chưa chắc họ chịu bỏ tiền mua cái gọi là sự an tâm".
Điều này cũng dễ hiểu khi thị trường bảo hiểm Việt Nam còn khá trầm lắng, nếu xét về số lượng doanh nghiệp tham gia. Đài Loan có 100 công ty bảo hiểm, Singapore có hơn 60 công ty, trong khi Việt Nam, dù dân số đông hơn rất nhiều, lại có chưa tới 20 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ.
Vẫn phụ thuộc "anh đại lý"
Anh Đỗ Tài Sĩ, Giám đốc Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Phú Tài Lộc, một đại lý bảo hiểm lớn của Prudential Việt Nam tại thị trường TP.HCM, chia sẻ, đối với các đại lý bảo hiểm, chỉ cần một doanh nghiệp bảo hiểm trả hoa hồng môi giới cao hơn, họ sẵn sàng chuyển qua phục vụ doanh nghiệp đó.
Phụ thuộc nhiều vào kênh phân phối đại lý, thậm chí phải đối mặt với việc cạnh tranh không lành mạnh để lôi kéo đại lý về phía mình, là vấn đề nan giải của các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ. Theo Hiệp hội Bảo hiểm, số lượng đại lý mới năm 2009 là 88.198 người. Trong đó, riêng Prudential Việt Nam đã tuyển dụng đến 33.878 đại lý mới (số đại lý tính đến cuối kỳ năm 2009 của Prudential Việt Nam là 60.377).
Theo Thông tư 98/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Kinh doanh Bảo hiểm, tỉ lệ hoa hồng bảo hiểm tối đa áp dụng cho các nghiệp vụ bảo hiểm nhân thọ cao nhất là bảo hiểm tử kỳ và bảo hiểm hỗn hợp (thời hạn bảo hiểm trên 10 năm) là 40% cho năm hợp đồng thứ nhất. Các năm sau đó sẽ giảm dần. Tuy nhiên, theo anh Sĩ, Công ty Phú Tài Lộc, thực tế mức chi này có thể lên đến 70%.
Dĩ nhiên, với mức hoa hồng như vậy, doanh nghiệp bảo hiểm gần như không có lời trong 2 năm đầu tiên của hợp đồng bảo hiểm. Tuy nhiên, họ sẽ thu lời vào những năm tiếp theo đối với các hợp đồng trung và dài hạn (từ 5 năm trở lên).
Không muốn phụ thuộc vào đại lý, các công ty bảo hiểm nhân thọ vẫn liên tục tìm kiếm những kênh phân phối khác. Một trong những giải pháp chính là phân phối qua ngân hàng (tức mô hình bancassurance). Tuy nhiên, theo ông Pankaj Banerjee, Phó Tổng Giám đốc Hợp tác Kinh doanh Công ty Bảo hiểm Nhân thọ Prudential Việt Nam, hiện tại kênh bancassurance chỉ đóng góp hơn 6% doanh thu (và mang về chỉ 1% lợi nhuận) từ hợp đồng mới tính theo phí bảo hiểm hằng năm của Prudential Việt Nam. Prudential Việt Nam đang hợp tác với 4 ngân hàng là Ngân hàng An Bình (ABBank), Standard Chartered, Ngân hàng Nông nghiệp Phát triển Nông thôn (Agribank) và Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank). Trong khi đó, ở Trung Quốc, kênh phân phối bancassurance hiện chiếm khoảng 42%; ở Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia là 15-20%.
Tương tự, Công ty Bảo hiểm Nhân thọ Prevoir (Pháp), sau 2 năm hợp tác với ABBank, chỉ mới có hơn 5.000 khách hàng sử dụng sản phẩm vay và gần 1.000 khách hàng sử dụng sản phẩm gửi tiết kiệm của ABBank được Prévoir Việt Nam bảo hiểm. Đây là con số khá nhỏ nếu so với con số hàng vạn khách hàng cá nhân và hàng ngàn khách hàng doanh nghiệp mỗi năm của ABBank.
Giải thích sự phát triển chưa tương xứng của mô hình bancassurance, vốn được đánh giá là động lực thúc đẩy ngành bảo hiểm nhân thọ phát triển, các chuyên gia đều nhận định, là do đặc trưng về kinh tế - xã hội của mỗi thị trường. Bancassurance chỉ phát triển được khi nhận thức về sản phẩm bảo hiểm của người dân đạt đến một mức độ nhất định. Như vậy, câu trả lời trước mắt cho các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ vẫn là... chờ!
Cuộc đổi ngôi: còn xa!
Làng bảo hiểm nhân thọ gần đây ít nhiều bị xao động bởi thông tin Prudential mua lại AIA châu Á. Việc mua bán giữa hai đại gia này sẽ ảnh hưởng đến toàn khu vực. Nhiều người kỳ vọng, với thông tin này, thị trường bảo hiểm nhân thọ sẽ chuyển biến sôi động. Ông Takashi Fuji, Tổng Giám đốc Công ty Bảo hiểm Nhân thọ Dai-ichi Life (Nhật), nhận định, cuộc sáp nhập này sẽ ảnh hưởng nhất định đến thị phần của các công ty bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc hoàn thành thủ tục sáp nhập cần phải có thời gian, nên trước mắt thị trường sẽ chưa có xáo trộn gì đáng kể. Điều này cũng được đại diện truyền thông Công ty AIA Việt Nam xác nhận khi cho biết, vẫn chưa có sự thay đổi gì lớn giữa Prudential Việt Nam và AIA Việt Nam.
Cần nhắc lại rằng Dai-ichi Life Việt Nam cũng từng có kinh nghiệm trong việc sáp nhập khi họ mua lại công ty bảo hiểm Bảo Minh CMG vào năm 2007. Sau 3 năm chính thức hoạt động tại Việt Nam, thị phần tính đến cuối năm 2009 của Dai-ichi Life tại Việt Nam vẫn khá khiêm tốn: 6,96%. Đại diện Công ty cho biết, họ vẫn đang dành nhiều thời gian và công sức để tái cơ cấu hoạt động của các văn phòng đã tiếp nhận từ Bảo Minh CMG. Trong năm nay, Dai-ichi Life chỉ kỳ vọng tăng mức thị phần lên 8%.
Anh Sĩ, Công ty Phú Tài Lộc, nhận định thêm rằng, thị phần của các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ dẫn đầu thị trường hiện rất khó bị lay chuyển, vì các doanh nghiệp đều có bề dày kinh nghiệm tại Việt Nam. "Ít nhất trong 3-5 năm nữa, Prudential vẫn không có đối thủ", anh nhận xét. Công ty này đang dẫn đầu với thị phần 30,19%.
(Nguồn: Nhịp cầu đầu tư)
GIC.COM.VN |
